// czytasz...

Społeczeństwo

Trudne sąsiedztwo – wywiad z Eleną Gallovą Kriglerovą. Cz. 2/3

Druga część rozmowy z Eleną Gallovą Kriglerovą z Centrum badawczego nad mniejszościami etnicznymi i kulturą (CVEK) o mniejszościach narodowych – romskiej i węgierskiej, imigrantach i mniejszościach religijnych oraz współpracy z rządem. Zapraszam do lektury. Zapraszam do lektury części 1 i części 3.

 

Elena Gallová Kriglerová jest dyrektorem Centrum badawczego nad mniejszościami etnicznymi i kulturą

Elena Gallová Kriglerová jest dyrektorem Centrum badawczego nad mniejszościami etnicznymi i kulturą

Jak sytuacja wygląda z punktu widzenia przedstawicieli mniejszości? Z jakimi problemami muszą się te osoby zmierzyć?

To zależy od mniejszości. Słowaccy Węgrzy są reprezentowani w parlamencie i ich przedstawiciele działają całkiem prężnie. Węgrzy znajdują się w dużo lepszej sytuacji ekonomicznej niż Romowie – być może ich sytuacja jest nieco gorsza niż ogólnie w całym społeczeństwie, ale jest to raczej efekt tego, że zamieszkują w większości tereny wiejskie, bez dużego biznesu i dobrej infrastruktury. Tematy, które są newralgiczne dla mniejszości węgierskiej to używanie języka w urzędach, szkolnictwo w języku węgierskim, fundusze na rozwijanie własnej kultury etc.

Romowie właściwie nie są reprezentowani politycznie. W przeszłości mniejszość ta miała ok. 20 partii politycznych, więc były one rozbite i niezdolne do współpracy. Nie miały one szans na dostanie się do parlamentu. Problemy, które są jednak dużo trudniejsze to te podstawowe, socjalne – bieda, bezrobocie, edukacja dzieci.

Jeden z bardziej newralgicznych tematów to poprawa sytuacji i zapewnienie perspektyw lepszego życia romskim dzieciom, uchronienie ich przed dziedziczeniem problemów i biedy rodziców. Czy jest sposób na zabezpieczenie ich przyszłości?

Były pomysły, aby stworzyć dla nich szkoły z internatami, które pomogłyby wyciągnąć te dzieci z gett i osad. Jesteśmy jednak przeciwko takiemu rozwiązaniu. Wg mnie powinno się pracować z całą wspólnotą, aby wyciągnąć wszystkich jej członków z biedy. Próby rozdzielenia dzieci i rodziców mogą być ryzykowne. Dzieci są zwykle silnie związane emocjonalnie z rodzicami, przez co zerwanie tej więzi może być dla nich niebezpieczne. Ważne jest, aby dzieci te uzyskały dobrą edukację. Stanowi to niestety kolejny duży problem i wyzwanie ze względu na segregację i niski poziom edukacji w szkołach.

Centrum badawcze nad mniejszościami etnicznymi i kulturą

Centrum badawcze nad mniejszościami etnicznymi i kulturą

Poziom wiedzy o Romach w społeczeństwie słowackim jest niewielki – trudno spotkać osobę, która potrafiłaby określić, kiedy Romowie przybyli pod Karpaty, jak wygląda ich kultura, czy chociażby ilu jest ich dokładnie. Czy wobec tego możliwe jest określenie potrzeb i sposobów rozwiązywania problemów mniejszości romskiej?

Społeczeństwo, politycy, organizacje pozarządowe powinny zacząć pracę od wysłuchania Romów i poznania ich problemów tak jak widzą je oni. Zwykle sytuacja wygląda odwrotnie – problemy mniejszości definiowane są bez uczestnictwa samych zainteresowanych. Być może, jeśli zostałaby nawiązana otwarta współpraca lub przynajmniej komunikacja, próby rozwiązania problemów mniejszości romskiej byłyby dużo skuteczniejsze, a efektywność programów mogłaby zaskoczyć. Niestety trudno znaleźć podmioty, które działałyby w ten sposób. Wszyscy wiedzą, co należy zrobić, ale niestety to nie działa właśnie dlatego, że jest to dla nich, ale bez nich.

Romowie często są przenoszeni z jednej gminy do drugiej. Kto i dlaczego o tym decyduje?

Decydują o tym władze gmin i miast. W wielu przypadkach domy Romów nie są legalne, co ułatwia władzom „pozbycie się” problemu. Często gminy kupują domy w innych miejscowościach i próbują do nich przenieść Romów mieszkających w ich miastach. Jeśli gmina kupi taki dom, wg prawa jest to działanie legalne. W praktyce jest to sposób na „pozbycie się” problemów. Inne „rozwiązanie” to zniszczenie domów rodzin romskich, aby te wyniosły się z określonego miejsca.

A więc ujawnia się tutaj problem własności nieruchomości, które zamieszkują Romowie?

Zgadza się. Sytuacja jest skomplikowana z dwóch powodów – po pierwsze, braku pieniędzy; po drugie, niechęci właścicieli nieruchomości do ich sprzedaży Romom. Dla przedstawicieli mniejszości romskiej niemal niemożliwe jest wynajęcie lub zakup mieszkania w mieście. W efekcie muszą nadal zamieszkiwać nielegalne domy i nie mogą nabyć ziemi, aby zmienić tę sytuację.

Jak wygląda kwestia tożsamości? Słowaccy Węgrzy mają silne związki z Węgrami oraz węgierską kulturą i społeczeństwem, ale niewiele mówi się o tożsamości i kulturze pozostałych mniejszości.

W przypadku mniejszości romskiej trudno jest o swobodne wyrażanie tożsamość i kultury. Romowie są stygmatyzowani przez słowackie społeczeństwo, więc trudno być Romem. Z tego powodu trudno im deklarować się jako Rom. Z drugiej strony wygląd odróżnia Romów od reszty społeczeństwa, więc nie mogą ukrywać swojej tożsamości, są świadomi swojej tożsamości, związków rodzinnych i etnicznych itd.

Jak przekłada się to na dane o wielkości tej mniejszości?

W ostatnim spisie powszechnym narodowość romską zadeklarowało 106 tys. osób, nieoficjalnie na Słowacji żyje ok. 400 tys. Romów. Podobnie rzecz się ma do miejsca ich zamieszkania – choć najczęściej mówi się, że żyją oni w gettach i osadach, to jak wykazały nasze badania z 2004 roku ponad 60% z nich żyje wśród Słowaków we w pełni zintegrowanych osiedlach.

Czyli Słowacy nie widzą lub nie chcą widzieć tych co najmniej 60% Romów, którzy dobrze odnajdują się w społeczeństwie?

Tak. Niestety Słowacy patrzą na Romów przez pryzmat stereotypów i tego, co widzą w telewizji. Niestety media tutaj mają bardzo negatywny wkład. Właściwie codziennie odbiorcom dostarczane są reportaże z tzw. osad stawiające Romów w złym świetle. Sposób mówienia o Romach w mediach jest właściwie jeden – pokazują one Romów jako kryminalistów, bezrobotnych, osoby żyjące w zrujnowanych domach, próbujące żyć jedynie na koszt państwa. Właściwie jest to jedyny obraz tej mniejszości dostarczany przez telewizje. Z drugiej strony każdy zna Romów, którzy po sąsiedzku wiodą zupełnie takie same życie jak większość Słowaków, jednak wcale nie wpływa to niwelująco na istniejące stereotypy.

Czy jest szansa na zasypanie tej ogromnej przepaści między słowacką większością i mniejszością romską?

Mam nadzieję, że tak się kiedyś stanie. Obawiam się jednak, że w tej chwili sytuacja się pogarsza – z powodu kryzysu, z powodu prawa, z powodu sposobu postrzegania Romów. Mam nadzieję, że ten proces zostanie zatrzymany i sytuacja zacznie się poprawiać. Obwinianie Romów o całe zło nie jest domeną tylko zwykłych ludzi, ale również polityków, także zajmujących najwyższe stanowiska państwowe. Co więcej zmieniając prawo próbują oni ukarać Romów – zmniejszy pomoc socjalną, karać rodziny jeśli dzieci nie chodzą do szkół itd. Takie działania przynoszą tylko odwrotne efekty, bo i poziom szkół jest niski, i dzieci nie czują się mile widziane w szkołach. Dzieci nienawidzą szkół, bo nauczyciele ich nie lubią. Nikt nie pyta dzieci, dlaczego uciekają ze szkół, ale one, i ich rodziny są jedynie obwiniane i karane za tego rodzaju sytuacje. Jest to polityka prowadzona przez ostatnie 20 lat, która nie działa, ale nikt nie dostrzega tego problemu. Zupełnie jak w zaklętym kręgu.

 

 

Elena Gallová Kriglerová jest dyrektorem Centrum badawczego nad mniejszościami etnicznymi i kulturą. Ukończyła nauki społeczne na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Obecnie kończy studia doktoranckie na Uniwersytecie Masaryka w Brnie. Wcześniej pracowała jako analityk w Instytucie Spraw Społecznych. Od lat aktywnie uczestniczy w przygotowaniu i realizacji projektów badawczych związanych z prawami człowieka, przeciwdziałaniu rasizmowi, biedzie, ksenofobii, wykluczenia i in.

Centrum badawcze nad mniejszościami etnicznymi i kulturą (słow. Centrum pre výskum etnicity a kultury; CVEK) – organizacja pozarządowa skupiająca się na badaniach mniejszości narodowych i religijnych na Słowacji. Centrum skupia się głównie na mniejszościach romskiej i węgierskiej. CVEK oprócz badań i przygotowania raportów, wydaje kwartalnik prezentujące wyniki badań oraz analizy prawa dotyczącego mniejszości.

 

Be Sociable, Share!

Discussion

No comments yet.

Post a comment